چای، برای بسیاری از ما فقط یک نوشیدنی نیست؛ یک عادت قدیمی، یک دوست همیشگی و بخشی از زندگی روزمره است.
از صبح زود گرفته تا عصرانه های آرام، از دورهمیهای خانوادگی تا لحظه های تنهایی، چای همیشه حضور دارد.
در ایران هم مثل بریتانیا، چای سال هاست همراه کارگران، بازنشستگان، سالمندان و خانوادهها بوده است.
اما شاید برایتان جالب باشد بدانید که نحوه درست دمکردن چای میتواند هم روی طعم آن و هم روی سلامت بدن، معده، قلب و اعصاب اثر بگذارد.
در این مقاله، با زبانی ساده و خودمانی، به این موضوع میپردازیم که:
- چای ایدهآل از نظر علمی و تجربی چگونه است؟
- آیا چای خیلی داغ برای سالمندان مناسب است؟
- چه مقدار دمکشیدن بهتر است؟
- شیر، شکر یا بدون شکر؟
- و اصلاً چرا یک فنجان چای خوب میتواند حال روز ما را بهتر کند؟
چای؛ نوشیدنی ای که نسل ها را سرپا نگه داشته است
در بریتانیا اصطلاحی هست به نام Builder’s Brew؛ یعنی «چای کارگری»؛ چایی پررنگ، شیرین و انرژی بخش که سالها کارگران ساختمانی را سرپا نگه داشته است.
در ایران هم معادلش را داریم:
- چای قندپهلو
- چای شیرین صبحگاهی
- چای پررنگ کنار سماور
اما یک پژوهش جدید روی ۱۰۰۰ نفر از کارگران و رانندگان نشان داده که تصور قدیمی درباره چایِ خوب، نیاز به کمی اصلاح دارد.
آیا چای باید داغِ داغ باشد؟
پاسخ: نه!
برخلاف باور رایج، چای ایده آل نباید جوشان و سوزان باشد.
نتایج این بررسی نشان داد:
- بهترین چای، چایی است که
به اندازهای خنک شده باشد که بتوان آن را راحت نوشید.
چرا چای خیلی داغ مناسب نیست؟
بهویژه برای سالمندان:
- چای بسیار داغ میتواند:
- به مری و معده آسیب بزند.
- خطر التهاب مری را افزایش دهد.
- در مصرف طولانیمدت، خطر مشکلات گوارشی را بالا ببرد.
توصیه ساده:
بگذارید چای ۲–۳ دقیقه بعد از ریختن در فنجان، کمی خنک شود، بعد بنوشید.
چای چقدر باید دم بکشد؟
نتیجه جالب این پژوهش:
- ۱ دقیقه و ۵۳ ثانیه
نه بیشتر، نه کمتر!
این زمان:
- طعم چای را متعادل نگه میدارد.
- از تلخی زیاد جلوگیری میکند.
- معده را کمتر اذیت میکند.
در حالی که بعضی برندها ۲ تا ۳ دقیقه را پیشنهاد میکنند، برای بسیاری از افراد (بهویژه سالمندان)
دم کشیدن کوتاه تر، ملایم تر و سالم تر است.
رنگ چای ایده آل چگونه است؟
نه خیلی کمرنگ، نه خیلی تیره.
چای خوب:
- رنگی متوسط و شفاف دارد.
- وقتی به آن شیر اضافه میشود، رنگش متعادل و دلنشین میشود.
چای بیشازحد تیره:
- کافئین بیشتری دارد
- ممکن است باعث:
- تپش قلب
- اضطراب
- بی خوابی
- ناراحتی معده
شیر در چای؛ بله یا نه؟
در این بررسی:
- شیر نیمچرب محبوبترین انتخاب بوده است
برای سالمندان:
- شیر نیمچرب:
- طعم چای را نرمتر میکند
- تلخی را کاهش میدهد
- از تحریک معده میکاهد
اگر:
- لاکتوز اذیتتان میکند
- یا شیر دوست ندارید
میتوانید: - بدون شیر
- یا با مقدار بسیار کم شیر
چای بنوشید
شکر؛ چقدر و چگونه؟
در این تحقیق:
- یک قاشق چایخوری شکر رایجترین مقدار بوده است
اما برای سالمندان:
- اگر دیابت دارید یا قند خونتان مرزی است:
- بهتر است:
- شکر را کم کنید.
- یا بهتدریج حذف کنید.
- یا از خرما، توت خشک یا کشمش کوچک کنار چای استفاده کنید.
- بهتر است:
چای کمشیرین:
- هم طعم واقعیتری دارد.
- هم برای قلب و قند خون بهتر است.
آیا نمک در چای خوب است؟
واقعیت علمی یا افسانه؟
یک استاد شیمی پیشنهاد داده بود که:
- نوک قاشق نمک تلخی چای را کم میکند.
اما:
- این ایده بحثبرانگیز است
- در این بررسی:
اکثر افراد نمک را قبول نداشتند.
برای سالمندان:
- مصرف نمک اضافی توصیه نمیشود.
بهویژه برای: - فشار خون
- قلب
- کلیهها
نتیجه:
چای خوب، نیازی به نمک ندارد
چرا یک فنجان چای خوب، حال ما را بهتر میکند؟
۹۰٪ افراد شرکتکننده گفتند:
«یک نوشیدنی گرمِ خوب، روز ما را بهتر میکند.»
از نظر علمی هم:
- چای:
- آرامشبخش است.
- تمرکز را بالا میبرد.
- خستگی ذهنی را کم میکند.
- برای سالمندان، حس امنیت و آرامش میآورد.
چند نکته طلایی برای درست کردن چای سالم در خانه
کارهایی که بهتر است انجام دهیم:
- فنجان را قبل از ریختن چای، کمی گرم کنید.
- از آب تازه و جوشیده استفاده کنید.
- چای را بیشازحد دم ندهید.
- هر تیبگ یا چای خشک را فقط یکبار استفاده کنید.
کارهایی که بهتر است انجام ندهیم:
- چای را در مایکروویو گرم نکنید.
- چای مانده ننوشید.
- چای خیلی داغ ننوشید.
چای و سالمندی؛ یک همراه مهربان
برای سالمندان، چای فقط نوشیدنی نیست:
- یک روتین روزانه
- یک دلگرمی
- یک بهانه برای مکث و آرامش
چای اگر:
- درست دم شود.
- با دمای مناسب
- و بدون زیادهروی در شکر
نوشیده شود،
میتواند بخشی از سبک زندگی سالم در سالمندی باشد.
چای خوب:
- نه خیلی داغ
- نه خیلی تلخ
- نه خیلی شیرین
بلکه:
- متعادل
- آرام
- مهربان با بدن
اگر در سنین بالاتر هستید:
- به کیفیت چای بیشتر از مقدار آن توجه کنید
- از نوشیدن آن لذت ببرید، نه اینکه فقط عادت باشد
یک فنجان چایِ درست، میتواند روزتان را روشنتر کند.