آب مروارید یا کاتاراکت (Cataract) یکی از شایعترین مشکلات بینایی در دوران سالمندی است؛ مشکلی که اگرچه بهتدریج و بیصدا پیشرفت میکند، اما در صورت بیتوجهی میتواند کیفیت زندگی، استقلال فردی و حتی سلامت روان سالمندان را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
بسیاری از سالمندان تصور میکنند کاهش دید، بخشی طبیعی از افزایش سن است و کاری نمیتوان برای آن انجام داد؛ در حالی که آب مروارید قابل تشخیص، قابل کنترل و در اغلب موارد قابل درمان کامل است.
در این مقاله جامع از وبسایت باموسپیدان بهطور کامل بررسی میکنیم:
- آب مروارید چیست و چگونه ایجاد میشود؟
- علائم اولیه و پیشرفته آب مروارید
- چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
- راههای پیشگیری از آب مروارید
- روشهای نوین درمان و جراحی آب مروارید
- مراقبتهای قبل و بعد از عمل
- پاسخ به پرسشهای رایج سالمندان
آب مروارید چیست؟
آب مروارید حالتی است که در آن عدسی شفاف چشم بهتدریج کدر میشود.
عدسی چشم وظیفه دارد نور را عبور دهد و تصویر واضحی روی شبکیه ایجاد کند. وقتی این عدسی شفافیت خود را از دست میدهد، نور بهدرستی عبور نمیکند و تصویر تار، مهآلود یا کمنور دیده میشود.
به زبان ساده، دید فرد شبیه نگاه کردن از پشت شیشهای بخارگرفته یا کثیف میشود.
چرا به آن «آب مروارید» میگویند؟
در گذشته تصور میشد لایهای شبیه آب یا مایع جلوی چشم جمع میشود، به همین دلیل نام «آب مروارید» روی آن گذاشته شد.
در حالی که از نظر علمی، هیچ آبی در چشم جمع نمیشود و مشکل اصلی کدر شدن عدسی است.
آب مروارید در چه سنی شایعتر است؟
- بالای 60 سال: شیوع بالا
- بالای 70 سال: بسیار شایع
- بالای 80 سال: بیش از نیمی از افراد درجاتی از آب مروارید دارند
به همین دلیل، آب مروارید را شایعترین علت قابل درمان نابینایی در سالمندان میدانند.
انواع آب مروارید
آب مروارید انواع مختلفی دارد که هرکدام علائم و روند پیشرفت متفاوتی دارند:
-
آب مروارید وابسته به سن
رایجترین نوع که بهتدریج و طی سالها ایجاد میشود.
-
آب مروارید مادرزادی
نادر است و از بدو تولد یا کودکی وجود دارد.
-
آب مروارید ناشی از بیماری ها
مانند:
- دیابت
- بیماریهای متابولیک
- مشکلات تیروئید
-
آب مروارید دارویی
مصرف طولانیمدت برخی داروها بهویژه کورتونها میتواند باعث ایجاد آب مروارید شود.
-
آب مروارید ناشی از ضربه
در اثر آسیب مستقیم به چشم.
علائم آب مروارید در سالمندان
آب مروارید معمولاً بدون درد و آرام پیشرفت میکند. علائم رایج عبارتاند از:
- 👁️ تاری دید تدریجی
- 🌫️ دید مهآلود یا ابری
- 🔆 حساسیت به نور، بهویژه نور خورشید یا چراغها
- 🌙 مشکل دید در شب
- 👓 تغییر مداوم نمره عینک
- 🎨 کم رنگ شدن رنگها
- ✨ دیدن هاله اطراف چراغها
- 📖 مشکل در مطالعه و تماشای تلویزیون
⚠️ نکته مهم:
اگر سالمندی هر چند وقت یکبار مجبور به تعویض عینک میشود، حتماً باید از نظر آب مروارید بررسی شود.
آیا آب مروارید باعث نابینایی میشود؟
اگر درمان نشود، بله. آب مروارید میتواند بهتدریج دید را به حدی کاهش دهد که فرد در انجام کارهای روزمره مانند:
- راه رفتن
- آشپزی
- مطالعه
- رانندگی
ناتوان شود.
اما خبر خوب این است که آب مروارید با جراحی قابل درمان قطعی است.
عوامل خطر ابتلا به آب مروارید
برخی عوامل احتمال ابتلا را افزایش میدهند:
- افزایش سن
- 👴 سالمندی
- 🩺 دیابت
- 🚬 مصرف سیگار
- ☀️ قرار گرفتن طولانی در معرض نور خورشید
- 🍬 قند خون بالا
- 💊 مصرف طولانی کورتون
- 👁️ سابقه خانوادگی
- 🍷 مصرف الکل
- 🥗 تغذیه نامناسب
راههای پیشگیری از آب مروارید
اگرچه نمیتوان بهطور کامل از آب مروارید جلوگیری کرد، اما میتوان روند پیشرفت آن را کند کرد.
-
استفاده از عینک آفتابی
عینکهایی که اشعه UV را فیلتر میکنند، نقش مهمی در محافظت از عدسی دارند.
-
ترک سیگار
سیگار یکی از عوامل جدی تسریعکننده آب مروارید است.
-
کنترل قند خون
در سالمندان دیابتی، کنترل دقیق قند خون بسیار حیاتی است.
-
تغذیه سالم
مصرف مواد غذایی سرشار از آنتی اکسیدان:
- سبزیجات برگ سبز
- هویج
- مرکبات
- ماهی
- مغزها
-
معاینه منظم چشم
حداقل سالانه یک بار بعد از 60 سالگی.
آیا قطره یا دارویی برای درمان آب مروارید وجود دارد؟
❌ خیر. هیچ قطره، دارو یا درمان خانگی نمیتواند آب مروارید را از بین ببرد.
⚠️ هرگونه تبلیغ درباره «درمان آب مروارید بدون جراحی» غیرعلمی و گمراهکننده است.
تنها درمان قطعی آب مروارید: جراحی
جراحی آب مروارید چگونه انجام میشود؟
در این عمل:
- عدسی کدر شده خارج میشود
- یک عدسی مصنوعی شفاف جایگزین آن میگردد
⏱️ مدت عمل:
حدود 10 تا 20 دقیقه
🏥 بیهوشی:
موضعی (بدون بیهوشی کامل)
آیا جراحی آب مروارید خطرناک است؟
خیر. جراحی آب مروارید یکی از ایمن ترین و شایعترین جراحیهای دنیاست، بهویژه اگر توسط چشم پزشک مجرب انجام شود.
نرخ موفقیت: بیش از 95٪
انواع لنزهای داخل چشمی
- لنز تککانونی
- لنز چندکانونی
- لنز آستیگمات
پزشک با توجه به شرایط چشم سالمند بهترین گزینه را پیشنهاد میدهد.
مراقبتهای بعد از عمل آب مروارید
- 💧 استفاده منظم از قطرهها
- 🚫 اجتناب از مالیدن چشم
- 🛌 استراحت نسبی
- 😷 پرهیز از گرد و غبار
- 📅 مراجعه منظم به پزشک
اکثر سالمندان طی چند روز دید واضحتری را تجربه میکنند.
آب مروارید یکی از شایعترین مشکلات بینایی سالمندان است، اما نه ترسناک و نه غیرقابل درمان.
با آگاهی، معاینه منظم و اقدام بهموقع، میتوان دید شفاف و کیفیت زندگی را دوباره به سالمندان بازگرداند.
در باموسپیدان تلاش میکنیم با ارائه محتوای علمی، ساده و کاربردی، همراه همیشگی سالمندان و خانوادههایشان باشیم 🌱